(ANKARA) - Türkiye Barolar Birliği (TBB), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin (AİHM) Can Atalay hakkındaki hak ihlali kararının ardından tahliye edilmesi ve milletvekilliği görevine dönmesi çağrısı yaptı. TBB, AİHM'nin Atalay'ın özgürlüğünden yoksun bırakılmasının kendisini susturma ve siyasi çoğulculuğu bastırma amacı taşıdığına karar verdiğini belirterek, Anayasa Mahkemesi (AYM) kararlarının uygulanmamasının anayasal düzeni tehlikeye soktuğuna işaret etti. Atalay lehine 32 bin 500 avro manevi tazminata hükmedildiği AİHM tarafından bildirildi. Türkiye Barolar Birliği, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2. Dairesinin 17 Kasım 2026'da Can Atalay'ın başvurusuna ilişkin açıkladığı hak ihlali kararını değerlendirdi. TBB'nin açıklamasında şu ifadelere yer verildi: "AİHM, Şerafettin Can Atalay'ın durumunun, Türkiye'de özgürlüklerinden yoksun bırakılan siyasi muhaliflerin, insan hakları savunucularının ve gazetecilerin içinde bulunduğu durumdan ayrı düşünülmemesi gerektiğini vurgulamış; Yargıtay'ın AYM'nin Şerafettin Can Atalay'la ilgili ilk kararından sonra, lehte oy kullanan AYM yargıçları hakkında suç duyurusunda bulunmuş olması karşısında, hükümetin savunmasının aksine, Yargıtay'ın ilgili AYM kararlarını uygulamamasının meşru bir hukuki tartışmadan ibaret olarak değerlendirilemeyeceğini; ayrıca, AYM kararlarının uygulanmasının da Yargıtay'ın onayına bağlı bulunmadığını belirtmiştir. AİHM bunun yanı sıra, Cumhurbaşkanının ve Cumhurbaşkanı Başdanışmanının Yargıtay'ın tutumuyla ilgili açıklamalarını, Venedik Komisyonu'nun ve Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiserinin Türkiye'de yargı bağımsızlığını zayıflatan siyasi baskı ile ilgili kaygılarını dikkate alarak, Şerafettin Can Atalay'ın özgürlüğünden yoksun bırakılmasının sürdürülmesini, Atalay'ı susturma ve çoğulculuğu boğma amacına yönelik olarak nitelendirmiş; dışa vurulmayan asıl niyetin ise insan hakları savunucularının çalışmaları üzerinde caydırıcı etki yaratmak olduğunun altını çizmiştir. AİHM, bunun özgürlük ve güvenlik hakkı (AİHS md. 5) ve serbest seçim hakkı (AİHS'ye Ek 1 No.lu Protokol md. 3) bağlamında, AİHS ile güvence altına alınan hak ve özgürlüklerin, ilgili maddelerde belirtilen sınırlama amaçları dışında sınırlanmalarını yasaklayan AİHS'nin 18. maddesinin ihlali olduğuna hükmetmiştir.AİHM, AYM kararlarına eksiksiz uyulmasının hukukun üstünlüğü bakımından elzem olduğunu, AYM kararlarının uygulanmamasının, yurttaşları kendilerine tanınan hakların etkili şekilde uygulanmasından yoksun bırakarak anayasal düzeni tehlikeye atacağını ve bireysel başvuru usulünün etkililiğini zayıflatmaya elverişli olduğunu yinelemiştir. AİHM, AYM kararlarının tam olarak uygulanmasını sağlamak ve ileride benzer ihlallerin yaşanmasını önlemek için gerekli tüm genel tedbirleri almanın devletin sorumluluğunda olduğunu kabul etmiştir. AİHM, başvurucunun tutukluluğunu sona erdirmek, derhal serbest bırakılmasını sağlamak ve Meclisteki yerini alarak parlamenter görevlerini yapabilmesine imkan tanımak için gerekli tüm tedbirleri almanın; AYM kararlarının tam olarak uygulanmasını sağlamak ve gelecekte benzer ihlalleri önlemek amacıyla uygun genel tedbirlerin tümünü hayata geçirmenin devletin yükümlülüğü olduğuna karar vermiştir. Sonuç olarak AİHM, kararlarının bağlayıcılığını düzenleyen AİHS md. 46'ya dayanarak, Şerafettin Can Atalay'ın serbest bırakılmasını ve milletvekili sıfatıyla parlamento çalışmalarına katılmasının sağlanmasını öngörmüş; AYM kararlarına bütünüyle uyulmasının hukuk devleti niteliği açısından zorunlu olduğunu ve Türkiye'nin gelecekte benzer ihlalleri önlemek üzere tedbir alması gerektiğini vurgulamıştır. AİHM ayrıca, Şerafettin Can Atalay'a 32.500 Avro manevi tazminat ödenmesine hükmetmiştir. Temel hakların ihlal edilip edilmediğini inceleme yetkisi bulunan AYM'nin kararlarının uygulanmaması, insan haklarına saygılı hukuk devleti ilkesine duyulan güveni zedelemektedir. AİHS kapsamında güvence altına alınan hak ve özgürlüklerin, Sözleşme'de sayılan amaçların dışında kısıtlanması da insan haklarına saygılı devlet niteliğini aşındıran ve hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayan ayrımcılıklara yol açabilen endişe verici bir durumdur. İnsan haklarına saygılı bir hukuk devleti olmanın gereği, AYM ve Yargıtay dahil bütün yargı organlarının uymak zorunda olduğu AİHM kararlarında belirlenen standartlara uygun davranılmasıdır. Bu standartlara uyulduğu takdirde insan hakları ve hukuk devleti açığı giderek kapanacak, bu alandaki haklı kaygılar yerini güven duygusuna bırakacaktır. Türkiye Barolar Birliği olarak, insan haklarına dayalı hukuk devleti standartlarının eksiksiz biçimde hayata geçirilmesi için mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz."